Çocuklar İçin Yeni Yıl: Değişmesi Gereken Davranışlar mı, Anlaşılması Gereken Duygular mı?

ÇOCUKLAR İÇİN YENİ YIL

Değişmesi Gereken Davranışlar mı, Anlaşılması Gereken Duygular mı?

Yeni bir yıl yaklaşırken, sadece yetişkinler değil çocuklar da farkında olmadan beklentilerin odağına yerleşir. “Artık daha uslu olmalısın.” “Bu yıl daha söz dinleyen bir çocuk olacaksın.” “Büyüdün, böyle davranmamalısın.”

Bu cümleler çoğu zaman iyi niyetle söylenir. Ama çocukların iç dünyasında bıraktığı etki, düşündüğümüzden çok daha derin olabilir.

Yeni yıl; yetişkinler için bir değerlendirme ve yenilenme zamanı olarak görülürken, çocuklar için çoğu zaman anlamlandıramadıkları bir değişim atmosferi yaratır. Evde konuşulan kararlar, değişen rutinler, artan beklentiler… Çocuklar bu süreci kelimelerle değil, davranışlarla ifade eder.

Tam da bu yüzden yeni yıla girerken şu soruyu sormak çok kıymetlidir:

Çocuklardan gerçekten neyi değiştirmelerini bekliyoruz? Davranışlarını mı, yoksa duygularını mı?

---

Çocuklar Yeni Yılı Bizim Gibi Yaşamaz

Yetişkinler için yeni yıl; geçmişi değerlendirmek, hedefler koymak ve geleceğe dair planlar yapmak demektir. Çocuklar ise zaman kavramını bu şekilde algılamaz. Onlar için yeni yıl, çoğu zaman sadece ortamın değiştiği, büyüklerin farklı davrandığı bir dönemdir.

Bu dönemde çocuklarda şunlar görülebilir:

• Daha fazla huysuzluk
• Dikkat çekme davranışları
• İçe kapanma ya da aşırı hareketlilik
• Daha sık ağlama ya da öfke patlamaları

Bu tepkiler, “geriye gitme” ya da “şımarıklık” değildir. Aksine, çocuğun değişen atmosferi anlamlandırma çabasıdır. Çocuklar, duygularını bizim gibi söze dökemez. Onlar konuşamadıklarını davranışlarıyla anlatır.

---

Davranış, Çocuğun Dili Gibidir

Çocuk psikolojisinin temel ilkelerinden biri şudur:

Davranış bir mesajdır.

Bir çocuk öfkeliyse, bu sadece öfke değildir. Bir ihtiyaç, bir korku, bir anlaşılmama hissi ya da bir sınır arayışı olabilir. Yeni yıl gibi geçiş dönemlerinde bu mesajlar daha da yoğunlaşabilir.

Örneğin:

• Sürekli itiraz eden bir çocuk, kontrol duygusunu kaybetmiş hissediyor olabilir.
• Daha çok ağlayan bir çocuk, duygusal olarak güvende hissetmiyor olabilir.
• Kurallara uymayan bir çocuk, sınırların hâlâ geçerli olup olmadığını test ediyor olabilir.

Bu noktada ebeveynin görevi, davranışı hemen susturmak değil; davranışın ne anlatmaya çalıştığını anlamaktır.

---

“Bu Yıl Böyle Olmayacaksın” Mesajının Çocuğa Etkisi

Yeni yıla girerken çocuklara farkında olmadan şu mesajı verebiliriz:

“Şu an olduğun hâl yeterli değil.”

Bu mesaj, yetişkinler için bile ağırdır. Bir çocuk için ise çok daha karmaşıktır. Çünkü çocuk, henüz kimliğini inşa etmektedir. Davranışları üzerinden sürekli eleştirilen bir çocuk, zamanla şunu öğrenir:

“Sevilmek için değişmem gerekiyor.”

Oysa çocukların en temel ihtiyacı, koşulsuz kabuldür. Davranışlar sınırlandırılabilir, yönlendirilebilir; ama çocuğun duyguları geçersiz kılınmamalıdır.

---

Yeni Yılda Çocukların En Çok İhtiyaç Duyduğu Şey: Güven

Yeni yıl, çocuklar için belirsizlik barındırır. Belirsizlik ise çocuk dünyasında kaygı yaratır. Bu nedenle çocukların bu dönemde en çok ihtiyaç duyduğu şey, duygusal güvenliktir.

Duygusal güvenlik şu mesajla sağlanır:

“Her hâlinle buradasın ve ben seninleyim.”

Bu güven duygusu oluştuğunda, çocuk davranışlarını düzenlemeye daha açık hâle gelir. Çünkü artık kendini savunmak zorunda hissetmez.

---

Çocuklarla Yeni Yıla Girerken Nasıl Konuşmalı?

Çocuklarla yeni yıl hakkında konuşurken hedef belirlemekten çok, duygu paylaşımı yapmak daha sağlıklıdır. Onlara uzun nutuklar çekmek yerine, basit ve açık cümleler yeterlidir.

Örneğin:

• “Bu yıl seni en çok ne mutlu etti?”
• “Geçen yıl seni zorlayan bir şey oldu mu?”
• “Yeni yılda senin için değişmesini istediğin bir şey var mı?”

Bu soruların amacı cevap almak değil; çocuğa dinlendiğini hissettirmektir. Çocuk kendini ifade ettikçe, davranışları da yavaş yavaş anlam kazanır.

---

Sınırlar mı, Bağ mı? Aslında İkisi Birlikte

Çocuk odaklı bir yaklaşım, sınırsızlık demek değildir. Çocukların sınırları vardır ve bu sınırlar onları güvende hissettirir. Ancak sınır koyma şekli, çocuğun iç dünyasında büyük fark yaratır.

Yeni yılda sınırlar şu temelde kurulabilir:

• Bağ kopmadan
• Tehdit içermeden
• Duyguyu reddetmeden

Örneğin:

“Öfkeli olabilirsin ama vuramazsın.”

Bu cümle, hem sınırı hem duyguyu birlikte taşır.

---

Çocuk Davranışlarını “Düzeltmek” Yerine “Anlamak”

Davranış düzeltmeye odaklanan bir ebeveynlik, kısa vadede sessizlik sağlayabilir. Ama uzun vadede çocuk duygularını bastırmayı öğrenir. Anlaşılmaya odaklanan ebeveynlik ise, çocuğun iç dünyasında kalıcı bir güven oluşturur.

Yeni yıl, çocuğun davranışlarını değiştirmek için bir kampanya başlatmak yerine; onun dünyasına biraz daha yaklaşmak için bir fırsat olabilir.

---

Ebeveynin Duygusal Yükü Çocuğa Nasıl Yansır?

Çocuklar, ebeveynlerinin duygusal yükünü sezgisel olarak hisseder. Yeni yıl döneminde artan stres, beklenti ve yorgunluk; çocuğun davranışlarında dolaylı olarak ortaya çıkabilir.

Bu yüzden çocuk odaklı bir yaklaşım, ebeveyni dışarıda bırakmaz. Aksine şunu söyler:

Ebeveyn iyi olmadan, çocuk da güvende hissedemez.

---

Yeni Yıl İçin Çocuk Odaklı Gerçekçi Niyetler

Yeni yılda kendiniz için değil, çocuğunuzla ilişkiniz için şu niyetleri koyabilirsiniz:

• Çocuğumun davranışlarını kişisel algılamamaya niyet ediyorum.
• Onu düzeltmeden önce anlamaya çalışacağım.
• Duygularını küçümsemeyeceğim.
• Bağ kurmayı, kontrol etmeye tercih edeceğim.
• Mükemmel ebeveyn olmaya değil, güvenli ebeveyn olmaya odaklanacağım.

---

Son Söz

Çocuklar yeni yılda değişmek zorunda değildir. Onlar zaten büyür, gelişir ve öğrenir. Asıl ihtiyaçları; bu süreçte anlaşıldıklarını hissetmektir.

Yeni yıl, çocuklar için daha fazla kural değil;

daha fazla bağ,

daha fazla güven,

daha fazla duygu alanı getirdiğinde gerçekten anlamlı olur.

Bu yazı serisinin son halkası olarak şunu hatırlatalım:

Çocukların ihtiyacı değişmek değil, anlaşılmaktır. 🌿

---

Yeni Yılda Daha İyi Değil, Daha Farkında Bir Ebeveyn Olmak

Yeni Yıl Değil, Yeni Farkındalık: Kendimize Yüklenmeden Değişmek