Yeni Yıl Değil, Yeni Farkındalık: Kendimize Yüklenmeden Değişmek

Yeni yıla farkındalıkla başlamak ve değişim baskısından uzaklaşmak

Yeni Yıl Değil, Yeni Farkındalık

Kendimize Yüklenmeden Değişmek Mümkün mü?

Yeni bir yıl yaklaşırken etrafımızı saran mesajlar neredeyse hep aynıdır. Daha iyi bir versiyonumuz olmamız gerektiği söylenir. Daha disiplinli, daha sabırlı, daha üretken, daha mutlu… Sosyal medya paylaşımları, kişisel gelişim listeleri ve hatta iyi niyetli sohbetler bile şu düşünceyi fısıldar:

“Bu hâlin yeterli değil, değişmelisin.”

Bu düşünce ilk anda motive edici gibi görünse de, çoğu zaman fark etmeden bir baskıya dönüşür. Çünkü değişim; zorunluluk hâline geldiğinde, içten gelen bir istek olmaktan çıkar. Özellikle ebeveynler için yeni yıl, çoğu zaman bir umut değil, sessiz bir yorgunlukla karşılanır. “Bu yıl daha iyi olmalıyım” cümlesi, çoğu zaman “Geçen yıl yeterince iyi değildim” duygusunu da beraberinde getirir.

Oysa belki de sormamız gereken soru şudur:

Gerçekten değişmek mi istiyoruz, yoksa kendimizden kaçmaya mı çalışıyoruz?

---

Değişim Neden Bu Kadar Zor Hissettiriyor?

İnsan doğası gereği alışkanlıklarına tutunur. Bu alışkanlıklar her zaman sağlıklı ya da işlevsel olmayabilir; ama tanıdıktır. Yeni yıl geldiğinde bu tanıdık düzeni bir anda bırakmamız beklenir. Daha iyi uyumamız, daha sabırlı olmamız, daha az öfkelenmemiz, daha çok kontrol sahibi olmamız istenir.

Ancak psikolojik olarak biliyoruz ki; kişi kendini anlamadan ve kabul etmeden değişmeye çalıştığında, bu çaba kısa sürede tükenmişliğe dönüşür. Değişimin sürdürülebilir olabilmesi için önce mevcut durumu fark etmek gerekir.

Bu yüzden yeni yıl, büyük kararlar almak için değil; kendimize şu soruları sormak için güçlü bir zamandır:

• Bu yıl beni en çok zorlayan neydi?
• Hangi anlarda kendimi yetersiz hissettim?
• Neleri değiştirmek istiyorum, neleri kabul etmem gerekiyor?

Bu sorular, yargılamak için değil; anlamak için sorulduğunda iyileştirici olur.

---

“Daha İyi Olmalıyım” Düşüncesinin Gizli Bedeli

“Daha iyi olmalıyım” düşüncesi, ilk bakışta olumlu gibi görünse de, içinde sert bir iç eleştirmen barındırır. Bu iç ses, hataları büyütür; çabayı görmezden gelir. Özellikle ebeveynlerde bu durum daha yoğun yaşanır. Çünkü ebeveynlik, sadece yapılanlarla değil, hissedilenlerle de sürekli sınanan bir roldür.

Bir ebeveyn kendine sürekli şunu söylediğinde:

“Daha sabırlı olmalıydım.”

“Bunu böyle yapmamalıydım.”

“Başka ebeveynler daha iyi yapıyor.”

zamanla içsel bir yorgunluk oluşur. Bu yorgunluk, sadece ebeveyni değil, aile içindeki duygusal atmosferi de etkiler. Çünkü çocuklar, ebeveynlerinin duygusal hâllerini kelimelerden çok daha hızlı fark eder.

Yeni yıl, bu iç sesi susturmak zorunda olduğumuz bir dönem değildir. Ama belki de bu sesi biraz yumuşatmak için bir fırsattır.

---

Farkındalık: Kendimize Yaklaşmanın Bir Yolu

Farkındalık, çoğu zaman yanlış anlaşılır. Sanki her an sakin olmak, hiç zorlanmamak ya da sürekli olumlu düşünmekmiş gibi algılanır. Oysa farkındalık, tam tersine; zorlandığımız anları da görmeyi içerir.

Bir ebeveyn olarak bazen sabrınız taşabilir. Bazen çocuğunuzun davranışları sizi tetikleyebilir. Bazen de kendinizi yetersiz hissettiğiniz anlar olabilir. Farkındalık, bu anları bastırmak değil; onlara dürüstçe bakabilmektir.

“Kötü bir ebeveynim” demek yerine,

“Şu an zorlanıyorum” diyebilmek büyük bir fark yaratır.

Bu bakış açısı, suçluluğu azaltır ve öğrenmeye alan açar. Çünkü insan, kendine yüklenmeden de gelişebilir.

---

Yeni Yıl Kararları Neden Çoğu Zaman Tutmaz?

Yeni yıl kararlarının büyük bir kısmı birkaç hafta içinde terk edilir. Bunun temel nedeni, bu kararların çoğunun gerçek ihtiyaçlardan değil, ideal beklentilerden doğmasıdır. İnsan, ulaşamayacağını düşündüğü hedefler karşısında hızla vazgeçer.

Örneğin bir ebeveyn “Artık hiç bağırmayacağım” diye karar aldığında, ilk zor anında bu hedef çöker. Ardından suçluluk ve başarısızlık duygusu gelir. Oysa daha gerçekçi bir niyet şudur:

“Zorlandığım anları fark etmeye ve sonrasında bağ kurmaya çalışacağım.”

Bu niyet kusursuzluk vaat etmez, ama ilerleme sağlar.

---

Kendini Kabul Etmeden Değişmek Mümkün mü?

Psikoloji bize net bir şey söyler: Kendini kabul etmeyen bir değişim, kalıcı olmaz. Kendini kabul etmek, her şeyi olduğu gibi bırakmak anlamına gelmez. Aksine, değişimin temelini oluşturur.

Kendini kabul eden bir ebeveyn şunu diyebilir:

“Ben bazen yoruluyorum ve bu çok insani.”

“Her şeyi doğru yapmak zorunda değilim.”

“Öğreniyorum.”

Bu cümleler, sorumluluktan kaçmak değildir. Tam tersine, sağlıklı bir sorumluluk almanın yoludur. Çünkü kendine şefkat gösteren bir ebeveyn, çocuğuna da şefkat gösterebilir.

---

Yeni Yıla Daha Yumuşak Bir Yerinden Başlamak

Yeni yıl, hayatı baştan yazmak zorunda olduğumuz bir dönem değildir. Belki de yapılabilecek en sağlıklı şey, biraz yavaşlamak ve şunu fark etmektir:

Zaten çok şey yaptık.

Zaten çok şey atlattık.

Bu yıl kendinize şu niyetleri fısıldayabilirsiniz:

• Kendimi eleştirmek yerine anlamaya çalışacağım.
• Hatalarımı kişiliğimin kanıtı değil, deneyimimin parçası olarak göreceğim.
• Değişimi aceleye getirmeyeceğim.
• Küçük adımların değerini küçümsemeyeceğim.

Bu niyetler gösterişli değildir. Ama gerçek hayatta karşılığı vardır.

---

Bu Yazı Bir Başlangıç

Bu yazı, yeni yıl için bir “yapılacaklar listesi” sunmak için yazılmadı. Daha çok, durup düşünmek için küçük bir alan açmak istiyor. Çünkü bazen insanın ihtiyacı olan şey, daha fazla bilgi değil; kendine temas edebileceği bir duraktır.

Bir sonraki yazıda, bu farkındalığın ebeveynliğe nasıl yansıdığını, “daha iyi ebeveyn” olma baskısının bizi nasıl etkilediğini ve bununla nasıl başa çıkabileceğimizi konuşacağız.

Şimdilik kendinize şunu sormanız yeterli:

Bu yıl kendime nasıl daha nazik olabilirim?

Sen yeni yıla hangi duyguyla giriyorsun?

Değiştirmek istediklerin mi ağır basıyor, yoksa fark etmek istediklerin mi?
Yorumlarda paylaşabilirsin.